Van kennis naar praktijk: wie is aan zet?
‘We zijn goed in het ontwikkelen van richtlijnen en kennisagenda’s. Maar hoe zorgen we ervoor dat kennisontwikkeling en kennistoepassing elkaar versterken?’ Met die vraag benoemde Raphael Hemler (voorzitter van de commissie Zorgevaluatie) een belangrijke uitdaging bij het verbeteren van de kwaliteit van zorg. Want hoewel de verschillende onderdelen van de kennis-kwaliteitscyclus de afgelopen jaren verder zijn ontwikkeld, vraagt juist de samenhang ertussen nog aandacht.
Hoe wetenschappelijke verenigingen die onderdelen betekenisvol kunnen verbinden en regie kunnen houden op het geheel, bespraken ruim 90 vertegenwoordigers op 27 oktober tijdens de werkconferentie Richtlijnen & Zorgevaluatie van de Federatie Medisch Specialisten.
Regie vraagt om keuzes
Regie voeren begint met keuzes maken. Welke kennisvragen krijgen prioriteit en hoe zorg je dat die keuzes zorgvuldig tot stand komen? Tijdens de werkconferentie werd gepleit voor een eenvoudiger en flexibeler proces, dat tegelijkertijd zorgvuldig blijft. Ook tijdens de uitvoering van zorgevaluatieonderzoek is vervolgens een actieve rol voor wetenschappelijke verenigingen weggelegd. Ook als een zorgevaluatieonderzoek eenmaal loopt, blijft er werk aan de winkel. Door contact te houden met onderzoekers, te helpen wanneer de inclusie van patiënten achterblijft en richtlijnwerkgroepen betrokken te houden, kunnen verenigingen al tijdens het onderzoek voorbereiden hoe nieuwe inzichten straks in de richtlijn worden verwerkt. ‘Als wetenschappelijke vereniging ben je toch de spin in het web’, stelde een deelnemer.
Maar met het verwerken van nieuwe kennis in richtlijnen ben je er nog niet. ‘We ontwikkelen aanbevelingen, maar de vraag is of ze ook terechtkomen bij de mensen voor wie we ze maken’, benadrukte Roel Bakx, voorzitter van de commissie Richtlijnen. Ook hier is samenwerking nodig. Niet alleen de individuele medisch specialist, maar ook vakgroepen, ziekenhuizen, wetenschappelijke verenigingen en andere partijen in de medisch-specialistische zorg hebben een rol bij het toepassen van nieuwe aanbevelingen. Denk aan het organiseren van scholing, het aanpassen van werkprocessen en het creëren van de juiste randvoorwaarden. Goede richtlijnen zijn immers pas waardevol als zorgprofessionals ermee kunnen werken. En daar ligt nog een belangrijke uitdaging.
Geen blauwdruk, wel beginnen
Tegelijkertijd bestaat er geen blauwdruk die voor alle wetenschappelijke verenigingen werkt. Brigit van Soest (Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers, NVZA) en Gerben Aarnoudse (Nederlandse Orthopaedische Vereniging, NOV) lieten zien hoe hun verenigingen dit ieder op hun eigen manier aanpakken. Waar de NOV de afgelopen tien jaar geleidelijk is meegegroeid met de ontwikkeling van de kennis-kwaliteitscyclus, heeft de NVZA de cyclus juist als uitgangspunt genomen voor haar beleid.
Dat er geen blauwdruk bestaat hoeft geen belemmering te zijn om een de slag te gaan. Volgens een deelnemer oogt de cyclus op papier soms omvangrijker dan hij in de praktijk is: ‘Je merkt ook wel: als je dat cirkeltje eenmaal een keer gewoon gaat doorlopen, dan is het allemaal een stuk minder spannend en groot.’
Om wetenschappelijke verenigingen te ondersteunen bij zorgevaluatie heeft de Federatie verschillende hulpmiddelen ontwikkeld. Zie: