Nieuwe systematiek maakt afweging over passend bewijs transparant

Het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten heeft een nieuwe systematiek ontwikkeld die richtlijnwerkgroepen ondersteunt om al aan het begin van een richtlijntraject expliciet met elkaar in gesprek te gaan over welke mate van zekerheid nodig is om tot een goed onderbouwde aanbeveling te komen. Daarmee worden afwegingen transparanter en beter passend bij de context van de zorgvraag. De systematiek is ontwikkeld in samenwerking met Cochrane Nederland en deskundigen uit de praktijk.

Richtlijnen zijn gebaseerd op wetenschappelijk bewijs, maar ook contextuele factoren spelen een belangrijke rol. In het richtlijnenproces wordt vaak pas later of impliciet besproken welke mate van zekerheid van bewijs in een bepaalde context nodig is. De nieuwe systematiek haalt dit gesprek juist naar voren en maakt deze afwegingen inzichtelijk.

Meerdere factoren

Niet iedere klinische vraag vraagt om dezelfde mate van zekerheid om patiënten verantwoorde zorg te kunnen bieden. Factoren zoals de mogelijke risico's van een behandeling, de belasting voor patiënten, maatschappelijke gevolgen of de beschikbaarheid van alternatieven, bepalen mede welke mate van zekerheid nodig is om een aanbeveling te kunnen doen.

Passende zorg

De systematiek draagt bij aan de beweging naar passende zorg. Als passend bewijs ontbreekt, maakt dit duidelijk wanneer er onvoldoende grond is om een behandeling aan te bevelen en een ‘doe het niet’-aanbeveling te formuleren. Door expliciet te maken welke onderbouwing nodig is, ondersteunt de systematiek bij het formuleren van proportionele en goed onderbouwde aanbevelingen, zonder de kwaliteitseisen van het bewijs te verlagen. Daarnaast helpt het om kennisvragen te identificeren en gericht te bepalen waar aanvullend onderzoek nodig is.

Vervolg

De komende periode wordt de werkwijze stapsgewijs geïmplementeerd binnen richtlijnontwikkeling. Op basis van ervaringen uit de praktijk blijven we de werkwijze voortdurend evalueren en verbeteren.

Gerelateerd nieuws

Koningin Máxima bezoekt Less is More Symposium

Hare Majesteit Koningin Máxima bracht donderdag 10 september een bezoek aan het Less is More-symposium. Centraal stond de vraag wat stoppen met zorg die niets of weinige waarde toevoegt voor de patiënt kan opleveren.

Nieuwe handreiking ondersteunt regionale inzet van medisch specialisten

Een nieuwe handreiking van de Federatie en de LAD ondersteunt regionale inzet van medisch specialisten.

Brief aan Tweede Kamer over passende zorg

De Federatie Medisch Specialisten heeft een brief naar de Tweede Kamer gestuurd met de oproep om de randvoorwaarden voor passende zorg verder te versterken.

Medisch specialisten bespreken de grenzen van zorg

Tijdens de jaarlijkse Zomerbijeenkomst gisteravond was de centrale vraag: wat gaan we als medisch specialisten anders of minder doen, en hoe vertellen we dat de patiënt?

Blog: Minder is niet makkelijker

Federatievoorzitter Karel Hulsewé schrijft in zijn blog in ons magazine Medisch Specialist: 'Passende zorg betekent telkens opnieuw wegen wat wel en wat niet waarde toevoegt. En vaak is juist dat laatste het lastigst: uitleggen waarom we iets níet doen.'

Nieuw: Overzichtsdocumenten optimaliseren passende zorg

De Federatie publiceert twee nieuwe overzichtsdocumenten met samenvattingen van acht handreikingen van de commissie Verdeelmodel en normtijden.

Richtlijnen ondersteunen zorgvuldige keuzes bij toenemende druk op de zorg

De vraag naar zorg neemt toe en de beschikbare personele capaciteit en middelen staan onder druk. Dat vraagt om zorgvuldige keuzes over welke zorg voor patiënten daadwerkelijk bijdraagt aan een langer of beter leven.

NZa: duidelijke vooruitgang in samenwerking ziekenhuizen en msb’s

De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) onderzocht in 2024 op verzoek van de minister van VWS het verbeterpotentieel van medisch-specialistische bedrijven (msb’s) en formuleerde acht verbeterpunten om de transitie naar passende zorg te laten slagen. Uit het onderzoek blijkt dat op alle acht punten duidelijke vooruitgang is geboekt. De positieve ontwikkeling bij vier punten is dermate sterk dat deze niet langer als verbeterpunt gelden.

Federatie stuurt brief aan minister Hermans

De Federatie Medisch Specialisten heeft een brief gestuurd aan de nieuwe minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Federatievoorzitter Karel Hulsewé feliciteert haar van harte met haar benoeming en wenst hij haar veel succes in deze verantwoordelijke functie. In de brief gaat de Federatie inhoudelijk in op drie punten uit het coalitieakkoord.

Reactie medisch specialisten op het coalitieakkoord

De coalitie van D66, VVD en CDA heeft vrijdag 30 januari het coalitieakkoord gepresenteerd met als titel ‘Aan de slag’. De drie partijen geven aan te willen ‘bouwen aan een beter Nederland’. ‘Wij geloven dat de samenleving weer een politiek wil die laat zien dat mét elkaar meer oplevert dan tegen elkaar’, staat in het voorwoord van Jetten (D66), Yesilgöz (VVD) en Bontenbal (CDA). 

Vijf nieuwe Less is More onderwerpen goedgekeurd

In september zijn de eerste Less is More-onderwerpen vastgesteld die aangepast worden in richtlijnen. Er zijn nu vijf onderwerpen aan die lijst toegevoegd, afkomstig van verschillende specialismen in samenwerking met patiëntenverenigingen.

Passende zorg is een gedeelde verantwoordelijkheid

Meer dan 80 procent van de medisch specialisten is actief bezig met het toepassen van passende zorg voor hun patiënten. Maar de uitvoering is weerbarstig, blijkt uit een peiling van de Federatie Medisch Specialisten.

‘Richtlijnen geven richting, maar het gesprek bepaalt passende zorg’

Passende zorg is zorg die waarde toevoegt voor het individu, maar waarin ook het maatschappelijk belang wordt gewogen. Richtlijnen spelen een cruciale rol bij het leveren van passende zorg, maar ze moeten ook ruimte bieden voor toepassing in de context van het individu en het goede gesprek daarover faciliteren. Dat was de kern van de Passende Zorg Dialoog over richtlijnen, die op vrijdag 31 oktober plaatsvond in de Domus Medica in Utrecht.

Handvatten voor anticiperen op groei en krimp in zorg

De Federatie Medisch Specialisten publiceert een handreiking voor medisch specialisten en ziekenhuizen over het anticiperen op veranderingen in de hoeveelheid zorg die nodig is.

Nieuwe zorgprestatie meedenkadvies huisarts - medisch specialist

Het meedenkadvies wordt per 1 januari 2026 een landelijke zorgprestatie. Hiermee krijgen huisartsen en medisch specialisten meer mogelijkheden om samen te werken.

Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord ondertekend

De Algemene Vergadering van de Federatie Medisch Specialisten, waarin 32 wetenschappelijke verenigingen zijn verenigd, heeft woensdag 3 september ingestemd met het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA).

Less-is-more: medisch specialisten voorop in passende zorg

Vandaag publiceerde de Volkskrant een artikel over het Less-is-more traject. Door de toenemende zorgvraag en personeelstekorten staat de toegankelijkheid en betaalbaarheid van de zorg onder druk. Daarom heeft de Federatie in samenwerking met het programma ZE&GG het ‘Less Is More’ traject opgezet.

Toekomstbestendige acute zorg vraagt om fundamentele keuzes

Om de acute zorg toegankelijk en van goede kwaliteit te houden, zijn fundamentele veranderingen nodig. Dat stellen de Federatie Medisch Specialisten en de Nederlandse Vereniging van Spoedeisende Hulp Artsen (NVSHA) in het visiedocument Acute zorg.

Verkiezingsagenda 2025 van de medisch specialisten

De Federatie Medisch Specialisten heeft de Verkiezingsagenda 2025 van de medisch specialisten gepresenteerd: tien concrete punten waarmee de politiek het verschil kan maken in een zorgstelsel dat piept en kraakt.

Peiling: Medisch specialisten nemen voortouw in passende zorg

Passende zorg is noodzakelijk om de zorg toegankelijk, betaalbaar en van hoge kwaliteit te houden. Medisch specialisten gaan voorop in de beweging naar passende zorg, blijkt uit een peiling van de Federatie onder haar achterban.

Herzien: Handreiking Taakherschikking

De Federatie Medisch Specialisten heeft de handreiking herzien die als doel heeft om taakherschikking in de medisch-specialistische zorg zo optimaal mogelijk te implementeren. De focus ligt op registratieve en financiële aspecten.

Terugblik webinar Gelijkgerichtheid

Zo’n 130 medisch specialisten en ziekenhuisbestuurders namen deel aan het webinar gelijkgerichtheid van de Federatie Medisch Specialisten en de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ).

Gepubliceerd: Factsheet Afspraken over tussentijdse (na)controles door medisch specialist en huisarts

Hoe is de verantwoordelijkheid en rolverdeling tussen huisarts en medisch specialist bij verwijzingen van patiënten geregeld? Er zijn diverse richtlijnen opgesteld, maar in de praktijk bestaat hier nog vaak onduidelijkheid over. De Federatie en de LHV hebben daarom een factsheet gepubliceerd met een overzicht van de belangrijkste afspraken uit deze richtlijnen.

Registratiewijzer: wat verandert er per 2025?

Medisch specialisten moeten per 1 januari 2025 rekening houden met een aantal gewijzigde registratieregels.