Meldpunt vapen: mentale klachten vallen op
In de eerste zes maanden van 2026 zijn bij het landelijke meldpunt voor gezondheidsklachten door vapen 24 meldingen binnengekomen. Dat is meer dan in voorgaande jaren. De meldingen laten zien dat vapen niet alleen kan leiden tot ernstige longproblemen, maar ook tot klachten aan het hart, het maag-darmstelsel, het zenuwstelsel en de mentale gezondheid.
Het landelijke meldpunt is sinds 1 januari van dit jaar actief. Alle artsen kunnen er patiënten melden bij wie gezondheidsklachten mogelijk samenhangen met het gebruik van e-sigaretten. Melden kan via deze link.
Breed scala aan klachten
De meeste meldingen gaan over luchtwegklachten, zoals hoesten, benauwdheid, bloed ophoesten en een klaplong. Daarnaast melden artsen ook hartkloppingen, pijn op de borst, buikpijn, misselijkheid, duizeligheid en hoofdpijn. Opvallend zijn ook de mentale klachten die worden genoemd, zoals angst, concentratieproblemen, slaapproblemen en negatieve gedachten. Daarnaast werd onder meer melding gemaakt van acute psychotische klachten en twee gevallen die passen bij EVALI, een ernstige vorm van longschade door vapen. ‘Veel mensen denken bij vapen vooral aan schade aan de longen. Deze meldingen laten zien dat de gevolgen veel breder zijn. We zien klachten vanuit verschillende organen én ook mentale klachten. Dat is zorgelijk, zeker omdat het vaak om jonge mensen gaat,’ zegt kinderlongarts Marije van den Beukel, mede-initiatiefnemer van het meldpunt.
Jongste patiënt 13 jaar
De gemelde patiënten zijn geboren tussen 1956 en 2013. De jongste patiënt is 13 jaar oud. Vijf patiënten belandden op de intensive care en bij vijf patiënten hielden de klachten langdurig aan of werden zij chronisch. ‘Als kinderarts schrik ik ervan dat we nu al zulke jonge kinderen met ernstige gezondheidsklachten door vapen zien. Dat onderstreept hoe belangrijk het is om jongeren tegen deze producten te beschermen.’ Volgens Van den Beukel geven de meldingen waarschijnlijk nog geen volledig beeld van de gezondheidsschade door vapen. ‘We zijn blij dat steeds meer artsen het meldpunt weten te vinden, maar we denken dat dit het topje van de ijsberg is. Het verband tussen klachten en vapen wordt niet altijd direct gelegd. Daarom roepen we artsen op om bij onverklaarde klachten, zeker bij jongeren, ook naar vapegebruik te vragen en vermoedelijke gevallen te melden.’
Over het meldpunt
Het landelijke meldpunt voor gezondheidsklachten door vapen is een initiatief van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK) en de Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose (NVALT), in samenwerking met het RIVM en het ministerie van VWS. Het meldpunt is opgericht omdat artsen zich steeds meer zorgen maken over de gezondheidsschade door vapen, vooral onder jongeren. Het RIVM verzamelt en analyseert de meldingen en publiceert ieder half jaar een overzicht. De gegevens geven inzicht in trends en patronen, dragen bij aan betere herkenning van vapegerelateerde klachten en ondersteunen wetenschappelijk onderzoek en gezondheidsbeleid.
Lees ook: Landelijk meldpunt moet gezondheidsschade door vapen beter in beeld brengen