Breed opleiden begint met een stevige basis

Goed opleiden vraagt meer dan alleen kennis. Die overtuiging delen Anique Baten en Aline Kiewiet. Beiden werken vanuit hun eigen invalshoek aan hetzelfde doel: de jonge basisarts breed opleiden en goed voorbereiden op de praktijk. Baten als niet-praktiserend internist acute geneeskunde, onderwijskundig adviseur bij de Isala Academie en promovendus op het programma PREPARE. Kiewiet als aios interne geneeskunde, PhD-student en lid van de werkgroep Onderwijslijn Basis.

Een stevige basis voor de jonge arts

De eerste jaren als basisarts bieden een belangrijke ontwikkelkans. Juist in deze fase leren jonge artsen medische kennis toe te passen in de praktijk, samen te werken met andere professionals en om te gaan met de verantwoordelijkheden van het artsenvak. Kiewiet: ‘Er is behoefte aan breed opgeleide artsen die over de grenzen van hun eigen specialisme kunnen samenwerken.’ Om basisartsen hierin beter te ondersteunen, werkt de werkgroep Onderwijslijn aan een blauwdruk voor een samenhangende leerlijn. ‘De blauwdruk beschrijft hoe een doorlopend leertraject voor basisartsen eruit kan zien. De leeractiviteiten sluiten steeds aan op de fase waarin de basisarts zich in de praktijk bevindt, waardoor ervaringen uit de dagelijkse patiëntenzorg worden verdiept met kennis, reflectie en professionele ontwikkeling. Zo bieden we ziekenhuizen en medisch specialisten houvast om het onderwijs voor basisartsen structureel vorm te geven.’

Meer dan kennis

De overgang van opleiding naar werkpraktijk vraagt meer dan alleen medische kennis. ‘Het reanimatieprotocol kennen is één ding’, zegt Baten. ‘Maar daadwerkelijk handelen in een stressvolle situatie met onbekende collega's in een onbekende omgeving is een vaardigheid die je moet oefenen.’ Kiewiet vult aan: ‘Samenwerking, communicatie en omgaan met onzekerheid leer je niet uit een boek. Je hebt de ruimte en begeleiding nodig om dat te ontwikkelen.’

PREPARE

Baten ontwikkelde vanuit haar promotieonderzoek het programma PREPARE (Preparing for After-hours Care). ‘Het is een achtweeks programma voor startende arts-assistenten die voor het eerst indirect gesuperviseerde avond- en nachtdiensten draaien’, legt Baten uit. Het programma bestaat uit vijf kernelementen: familiarisatie met de werkomgeving, werkplekleren, interprofessioneel onderwijs, intervisie, en het geleidelijk toevertrouwen van verantwoordelijkheden. Baten: ‘Uit onderzoek blijkt dat ongeveer een derde van de Nederlandse basisartsen zich onvoldoende voorbereid voelt op de eerste dienst. Die onzekerheid kan zorgen voor mentale druk en gevolgen hebben voor de kwaliteit van zorg. Tegelijkertijd is die eerste dienst een belangrijk leermoment, mits artsen goed worden voorbereid en begeleid.’ Sinds september 2025 wordt PREPARE structureel aangeboden aan alle beginnende basisartsen in Isala.

Samen bouwen aan een goede start

Kiewiet: ‘PREPARE sluit naadloos aan bij de doelen van de onderwijslijn: een goede start en daarmee een brede basis creëren voor alle basisartsen.’ PREPARE kan worden ingezet als invulling van de startfase van de onderwijslijn, die draait om veilig landen in de rol van jonge arts. Van daaruit groeit de onderwijslijn mee met de ontwikkeling van de basisarts aan de hand van zes thema’s die zijn gekoppeld aan de praktijk. Daarbij versterken casuïstiek, reflectie en feedback het leren op de werkplek. Baten: ‘Die eerste fase is het vertrekpunt. Veel van wat je hier leert, neem je mee voor de rest van je loopbaan.’

Beiden hopen dat hun werk een beweging in gang zet die verder reikt dan de basisfase. Kiewiet: ‘Als ik mag dromen, droom ik van een digitaal platform waar ziekenhuizen praktijkvoorbeelden en initiatieven kunnen delen en zo van elkaar blijven leren.’ Baten sluit zicht hierbij aan: ‘Ik hoop dat PREPARE uitgroeit tot een community waarin instellingen niet ieder voor zich werken, maar juist van elkaar leren en elkaar versterken. Door kennis, ervaringen en goede voorbeelden te delen, kunnen we samen blijven bouwen aan een zo goed mogelijke start voor beginnende basisartsen.’

Gerelateerd nieuws

Pilots: van basisarts tot breed inzetbare dokter

Hoe leiden we basisartsen op tot breed inzetbare dokters? Die vraag staat centraal in tien pilots die momenteel lopen binnen het project Ruimte voor opleiden van de Federatie Medisch Specialisten. De pilots zijn nog in de beginfase, maar bieden al wel een interessant inkijkje. Drie betrokken organisaties delen hun bevindingen.

Opleidingsprijs 2026: Nominaties zijn geopend

Ben je aios en is jouw opleider het voorbeeld van een goede opleider? Heeft jouw opleider oog voor jouw individuele wensen? En is jouw opleider of opleidersduo zo gepassioneerd dat het aanstekelijk en motiverend werkt? Nomineer deze opleider(s) dan vóór 20 juli, want goed opleiderschap verdient een podium.

Basisartsen denken mee met pilots Ruimte voor opleiden: ‘Laat je stem horen’

Tien ziekenhuizen zijn gestart met de pilots van Ruimte voor opleiden. Phebe Berben, vice-voorzitter van De Jonge Specialist, en Sophie van Buseck, basisartsvertegenwoordiger in de ledenraad van De Jonge Specialist, zijn allebei lid van twee begeleidingscommissies die de pilots begeleiden en vanuit hun expertise meedenken.

Kernactiviteiten toegevoegd aan basisartsportfolio’s

De Federatie Medisch Specialisten ontwikkelde samen met de wetenschappelijke verenigingen vijf kernactiviteiten met leerdoelen voor de basisfase van de medische vervolgopleidingen, gericht op de ontwikkeling van breed inzetbare artsen.

Eerste COC-themabijeenkomst over sociale veiligheid en omgaan met meldingen

Op 21 mei vond de eerste themabijeenkomst van het Netwerk COC-voorzitters plaats. Centraal stond de complexe rol van opleiders en COC-voorzitters bij signalen of meldingen over collega’s of aios: hoe handel je zorgvuldig, welke risico’s spelen mee en waar kun je terecht voor steun en advies?

Thema MMV-congres 2026: Samen zetten we de toon

Het MMV-congres 2026 staat in het teken van ‘Samen zetten we de toon’: een thema dat draait om het toekomstbestendig en aantrekkelijk houden van het vak. Centraal staat hoe we dat samen doen met iedereen die in de zorg een rol speelt.

Federatie presenteert visie op professionalisering

De Federatie Medisch Specialisten heeft samen met het werkveld, vertegenwoordigd in de adviesgroep Professionalisering, een visie op professionalisering ontwikkeld: ‘Samenwerken aan brede inzetbaarheid van aios, opleiders en medisch specialisten’.

CGS stemt in met nieuw Kwaliteitskader voor medisch-specialistische vervolgopleidingen

Het College Geneeskundige Specialismen (CGS) heeft op 11 maart 2026 ingestemd met het vernieuwde Kwaliteitskader medisch-specialistische vervolgopleidingen.

De brede basis: 10 pilots gestart

In tien pilots wordt binnen het project Ruimte voor opleiden van de Federatie Medisch Specialisten onderzocht hoe de in het project ontwikkelde kernactiviteiten, met bijbehorende leerdoelen voor de basisfase, in de praktijk werken.

Samen leren om samen te werken: hoe een Onderwijslijn Basis de basisarts voorbereidt op netwerkzorg

De kernactiviteiten voor de basisfase van de medische vervolgopleidingen zijn opgeleverd. Tijd voor de volgende stap: een onderwijslijn die basisartsen helpt die kernactiviteiten daadwerkelijk aan te leren. Bart Hellebrekers, voorzitter van de werkgroep Onderwijslijn Basis, legt uit waarom dit nodig is en wat het oplevert voor arts en zorg.

Vrij verkeer artsen in Europa: Eenvoudiger op papier dan in de praktijk

Binnen de Europese Unie (EU) geldt vrij verkeer van beroepen. In theorie zouden medisch specialisten dus eenvoudig buiten de landsgrenzen hun vak moeten kunnen uitoefenen. In de praktijk blijkt de erkenning van medische specialistentitels in andere EU-landen echter allesbehalve vanzelfsprekend.

Handreiking HR-zaken in de maak

Als opleider ben je operationeel leidinggevende van de aios. Dat betekent dat je soms ook betrokken bent bij HR-zaken en dat vraagt om heel specifieke kennis. Die kennis wordt nu gebundeld in een handreiking voor opleiders.