Veilig opleiden begint met praten: Pak één dilemma en begin
Een veilig opleidingsklimaat ontstaat niet vanzelf. Het vraagt om aandacht voor hoe we met elkaar omgaan, ruimte om twijfels te delen, en de veiligheid om grenzen aan te geven. De Federatie onderstreept dit in het zelfevaluatie-instrument Veilig opleidingsklimaat: regelmatig stilstaan bij cultuur en samenwerking is essentieel voor goed opleiden. Maar hoe begin je dat gesprek op een praktische en laagdrempelige manier?
Het Maasstad Ziekenhuis ontwikkelde hiervoor dilemmakaarten. Deze kaarten bevatten herkenbare (geanonimiseerde) situaties uit het dagelijks werk en nodigen uit tot reflectie: Wat zou jij doen? Door één dilemma kort te bespreken tijdens een teamoverleg of introductiemoment, wordt ruimte gecreëerd om ervaringen, grenzen en verwachtingen met elkaar te delen.
Teams kiezen één kaart, bespreken het dilemma kort of bespreken een dilemma uit de eigen werkpraktijk. Ook zonder gespreksbegeleider werkt dit goed: de vraag ‘Hoe zou je dit aanpakken?’ brengt vaak al vanzelf een open gesprek op gang. Zo wordt het onderwerp niet iets om pas bij incidenten aan te snijden, maar onderdeel van de dagelijkse cultuur. Door deze gesprekken regelmatig te voeren, worden verschillen in grenzen en verwachtingen zichtbaar en leer je elkaars en elkaars perspectief beter begrijpen.
Voorbeeld-dilemma
‘Je ziet dat een medisch specialist van de afdeling vrijwel nooit het baliepersoneel van de poli of de secretaresse van de verpleegafdeling begroet. Deze collega benadert hen alleen als er wat geregeld moet worden. Zij ervaren het als erg vervelend.’
Wat doe je? Reageer je direct, later onder vier ogen, of laat je het gaan?
Verdiepingsvraag: Is dit op onze afdeling bespreekbaar? Wat helpt of belemmert?
In 10 minuten te gebruiken in je team
- Kies één kaart
- Lees het dilemma voor en geef zelf antwoord op de vraag Wat zou jij doen?
- Laat 2 à 3 mensen uit de groep reageren
- Stel één verdiepingsvraag
- Rond het dilemma na 10 minuten af en ga door naar het volgende dilemma.
De dilemmakaarten kunnen goed worden gebruikt ter ondersteuning bij het zelfevaluatie-instrument Veilig opleidingsklimaat.