Maatregelen
In het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) is afspraak E5 getiteld We verbeteren toegang tot bestaande geneesmiddelen voor patiënten opgenomen. In de landelijke Werkgroep Beschikbaarheid Geneesmiddelen van VWS en alle bij geneesmiddelen betrokken partijen is deze afspraak uitgewerkt in een Werkagenda met 11 acties. De afspraken zijn erop gericht om geneesmiddelentekorten zo goed mogelijk te voorkomen óf, indien zich een tekort voordoet, deze zo goed mogelijk te kunnen opvangen. Naast de afspraken in de AZWA-Werkagenda wordt ook op andere manieren beleid ingezet binnen Nederland en samen met Europa om de beschikbaarheid van geneesmiddelen en de leveringszekerheid te verbeteren.
De elf afspraken uit de werkagenda:
1. Duidelijke informatie voor patiënten
Goede patiëntinformatie over (wat te doen bij) tekorten draagt bij aan vertrouwen van patiënten in medicijnen, therapietrouw, een goede relatie en vertrouwen tussen patiënten en hun zorgverleners en afname van werkdruk van zorgverleners. Informatie over tekorten is op dit moment versnipperd over verschillende partijen. Elke partij zorgt dat de patiëntinformatie over tekorten op elkaar aansluit. Er worden aanbevelingen geformuleerd over algemene informatievoorziening.
2. Het terugdringen van administratieve lasten
Administratieve lasten die het gevolg zijn van tekorten dringen we zo veel mogelijk terug. Artsen, apothekers en zorgverzekeraars maken afspraken in procedures, bijvoorbeeld bij het verstrekken van een farmaceutisch alternatief bij tekorten. Zo komt er meer tijd beschikbaar voor voorschrijvers en apothekers voor het leveren van zorg.
3. Juridische verankering van afspraken over farmacotherapeutische substitutie door de apotheker
We maken het omgaan met geneesmiddelentekorten in de praktijk voor apothekers en voorschrijvers makkelijker. We zorgen dat apothekers meer juridische ruimte krijgen om passende oplossingen te bieden bij geneesmiddelentekorten. Zo kan de zorg voor de patiënt ook tijdens tekorten blijven doorgaan.
4. Inkoopleidraad beschikbaarheid geneesmiddelen
De betrokken partijen maken een inkoopleidraad beschikbaarheid geneesmiddelen. De werkwijze daarin voorkomt ongewenste effecten van de inkoop op de beschikbaarheid van geneesmiddelen, zoals verschraling van de markt of toename van het risico op tekorten. De leidraad draagt bij aan transparantie, voorspelbaarheid en samenwerking in de geneesmiddeleninkoop.
5. Goed afgestemde en snelle reactie op (dreigende) tekorten
We stellen uniforme definities vast, bijvoorbeeld over wanneer we een geneesmiddel als niet beschikbaar beschouwen, we versnellen en verbeteren data-uitwisseling en we actualiseren de praktische en eenduidige taak- en rolverdeling tussen de spelers in de keten die helpt bij een goed afgestemde en snelle reactie op (dreigende) tekorten. Ook wordt onderzocht of het haalbaar is om één informatiepunt te ontwikkelen waarin uniforme en actuele informatie over tekorten raadpleegbaar is.
6. Uitverkoop-/vergoedingstermijnen
Soms verandert welk geneesmiddel een patiënt vergoed krijgt. Bijvoorbeeld wanneer een zorgverzekeraar een ander voorkeursmiddel aanwijst. Om de voorspelbaarheid voor groothandels en apotheken te vergroten en hun risico te verkleinen, worden uniforme afspraken gemaakt over deze wisselmomenten en hoe elkaar daarover te informeren.
7. Vermindering van impact van tekorten op de zorg
Al jaren zien we dat voorschrijvers en apothekers een groot deel van hun tijd en middelen kwijt zijn om tekorten af te handelen waar zij in de praktijk mee te maken krijgen. We maken inzichtelijk wat de impact is van tekorten op partijen in de zorg. Daarna kan op basis van die informatie nagedacht worden over maatregelen om de impact te verminderen.
8. Herziening geneesmiddelenvergoedingssysteem en de wet Geneesmiddelenprijzen
In Nederland worden voor medicijnen maximumprijzen en maximumvergoedingen bepaald. Dat zorgt ervoor dat medicijnen betaalbaar zijn voor iedereen. De overheid vindt het belangrijk dat nationale prijs- en vergoedingsinstrumenten beschikbaarheid van medicijnen niet onnodig in de weg zit. Daarom wordt de komende tijd bekeken of het nodig is de regels voor maximumprijzen en maximumvergoedingen aan te passen.
9. Parallelhandel
De overheid en de groothandels maken afspraken om te voorkomen dat de vrije handel in geneesmiddelen naar het buitenland een bijdrage levert aan tekorten. Het bestaande Herenakkoord om niet te exporteren tijdens tekorten wordt geformaliseerd en uitgebreid naar situaties van dreigende tekorten.
10. Juridische grondslag vrijstellingsbesluiten
We optimaliseren het proces rondom het verlenen van vrijstellingen. We kijken onder andere naar het tijdig verlengen van vrijstellingen, de communicatie hierover en de administratieve en uitvoeringslasten die dit proces met zich meebrengt.
11. Doorhaling van registraties
De verschillende partijen zetten zich in om te voorkomen dat kritieke geneesmiddelen van de Nederlandse markt verdwijnen.
Meer lezen
• De kamerbrief Werkagenda Betere Beschikbaarheid
• De Kamerbrief Voortgang Beschikbaarheid geneesmiddelen van april 2026
• Werkagenda Betere Beschikbaarheid Geneesmiddelen