NZa: duidelijke vooruitgang in samenwerking ziekenhuizen en msb’s
De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) onderzocht in 2024 op verzoek van de minister van VWS het verbeterpotentieel van medisch-specialistische bedrijven (msb’s) en formuleerde acht verbeterpunten om de transitie naar passende zorg te laten slagen. Uit het onderzoek Monitor verbeterpotentieel medisch-specialistische bedrijven (deelrapportage 2) blijkt dat op alle acht punten duidelijke vooruitgang is geboekt. De positieve ontwikkeling bij vier punten is dermate sterk dat deze niet langer als verbeterpunt gelden.
De NZa concludeert ook dat ziekenhuizen en msb’s een goede samenwerking ervaren. Deze uit zich onder andere in het vormgeven aan de doelstellingen uit het Integraal Zorgakkoord: nagenoeg alle ziekenhuizen en msb’s geven gezamenlijk uitvoering aan de actiepunten. 80 procent van de ziekenhuizen ziet msb’s daarbij als een positieve factor. 95 procent van de msb’s en 83 procent van de ziekenhuizen heeft er vertrouwen in dat de doelstellingen gezamenlijk worden gerealiseerd, ook als dat pijnlijke keuzes vergt.
Reactie Federatie
Federatievoorzitter Hulsewé reageert positief op de uitkomsten van het onderzoek van de NZa: ‘Alle medisch specialisten, in loondienst en in vrij beroep, zetten zich elke dag in om passende zorg de norm te maken. Ik ben er trots op dat medisch specialisten en raden van bestuur in korte tijd concrete stappen hebben gezet op alle verbeterpunten. Dat laat zien dat we gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor de toekomst van de zorg. Met diezelfde inzet en samenwerking heb ik er alle vertrouwen in dat we ook de resterende punten verder oppakken.’
Logische vervolgstappen
Voor de vier punten die nog verdere uitwerking vragen, ziet de Federatie vooral kansen om de ingezette lijn te verdiepen en te verduidelijken. In veel ziekenhuizen is al sprake van nauwe samenwerking tussen msb en raad van bestuur, onder meer bij integratie, aanstellingsbeleid en financiële afspraken. De resterende punten zijn daarmee geen fundamentele knelpunten, maar logische vervolgstappen in een ontwikkeling die duidelijk in gang is gezet.
Conclusies NZa per verbeterpunt
Een verbeterpunt blijft volgens de NZa gelden als dit nog op minimaal 20 procent van de msb’s van toepassing is. Punten 1 tot en met 3 en punt 8 worden niet langer als verbeterpunt aangemerkt, punten 4 tot en met 7 verdienen volgens de NZa nog aandacht:
1. Stel als msb en ziekenhuis een gezamenlijke (meerjaren)strategie op en leg die vast.
NZa: ‘De meeste ziekenhuizen en msb’s hebben inmiddels een gezamenlijke (meerjaren)strategie. De onderzoeksresultaten bieden voldoende vertrouwen om ervan uit te gaan dat ook de laatste msb’s en ziekenhuizen waarop dit verbeterpunt betrekking heeft op korte termijn een gezamenlijke (meerjaren)strategie zullen vaststellen.’
2. Maak als msb het eigen belang ondergeschikt aan het overkoepelende ziekenhuisbelang en het maatschappelijk belang.
NZa: ‘Volgens de ziekenhuizen dient een grote meerderheid van de msb’s niet enkel het eigen belang, maar ook het overkoepelende ziekenhuisbelang en maatschappelijk belang.’
3. Versterk als msb het mandaat van het eigen bestuur en investeer in de professionaliteit van de bestuursleden.
NZa: ‘Een grote meerderheid van de msb’s heeft een professioneel bestuur en beschikt over voldoende mandaat.’
4. Verbeter als msb de eigen financiële transparantie.
NZa: ‘Hoewel ten opzichte van het eerste deelonderzoek sprake is van substantiële verbetering, schiet de financiële transparantie van een relatief grote groep msb’s nog steeds tekort.’
De NZa meldt ook: bijna driekwart van de ziekenhuizen (73 procent) beoordeelt de financiële transparantie als voldoende of goed. En: ‘Minder dan de helft van de ziekenhuizen (43 procent) geeft aan dat het msb na de publicatie van het eerste deelonderzoek acties heeft ondernomen die de financiële transparantie vergroten richting het ziekenhuis.’ En: de ziekenhuizen (57 procent) en msb’s (48 procent) die geen acties hebben ondernomen, lichten bijna uitsluitend toe dat ze hier geen aanleiding toe hebben, omdat er sprake was van voldoende transparantie.
5. Beslis als msb en ziekenhuis samen over het aannemen van vrijgevestigde medisch specialisten.
NZa: ‘Bij 40 procent van de msb’s en ziekenhuizen heeft het ziekenhuis te weinig invloed op het aannameproces van vrijgevestigde medisch specialisten.’ Echter meldt de NZa daarnaast: ‘De ziekenhuizen (77 procent) en msb’s (77 procent) die geen acties hebben ondernomen, lichten grotendeels toe dat het aannameproces geen aanpassing behoeft. Zij lichten toe dat de rol van het ziekenhuis in het aannameproces reeds goed is vastgelegd.’
6. Verenig losse msb’s, die ieder afzonderlijk aan één ziekenhuis zijn verbonden, tot één geïntegreerd msb.
NZa: ‘Een kwart van de ziekenhuizen werkt nog steeds met meerdere msb’s. We realiseren ons dat het soms jaren kan duren om dit soort ingrijpende organisatorische veranderingen doorgevoerd te krijgen. Desalniettemin heeft het overgrote deel van de msb’s en ziekenhuizen waar dit verbeterpunt betrekking op heeft, tot op heden geen acties ondernomen om het aantal msb’s terug te brengen tot maximaal één. Deze msb’s en ziekenhuizen geven aan dat zij tevreden zijn met de huidige organisatiestructuur.’
7. Maak als msb geen financiële afspraken die sterkere productieprikkels bevatten dan de bovenliggende financiële afspraken.
NZa: ‘Nog steeds zijn er te veel financiële afspraken binnen het msb die sterkere productieprikkels bevatten dan de financiële afspraken die het msb maakt met het ziekenhuis.’
De NZa meldt ook: ‘Zorgverzekeraars en ziekenhuizen spreken in hoofdlijnen een aanneemsom, een omzetplafond en/of een volumevrije afspraak met elkaar af over de vergoeding van zorg. (…) Dat betekent dat de financiering van ruim driekwart van de ziekenhuiszorg (76 procent) is geënt op productie.’ Later in de monitor meldt de NZa: ‘Uit onze analyse volgt dat 69 procent van de contractwaarde van de ziekenhuis-msb overeenkomsten lopen via gelijkgerichte afspraken. Voor 15 procent van de contractwaarde is er geen sprake van gelijkgerichtheid tussen het niveau ‘zorgverzekeraars - ziekenhuis’ en het niveau ‘ziekenhuis - msb’ (zie Tabel 5).’ En: ‘Bij een deel hiervan (12 procentpunt) hebben msb’s een lagere productieprikkel dan de ziekenhuizen.’
8. Zorg als msb dat de eigen financiële belangen meer aansluiten bij die van ziekenhuizen.
NZa: ‘De meeste ziekenhuizen en msb’s ervaren gelijkgerichtheid tussen de financiële belangen.’