Blog Winnifred van Lankeren: Professionalisering is een houding
10 JUNI 2026
Vraag een medisch specialist of hij professioneel bezig is, en het antwoord is voorspelbaar: 'Natuurlijk. Ik ben toch medisch specialist?' Toch zijn medisch expert zijn en jezelf breed professioneel ontwikkelen twee verschillende dingen. En dat onderscheid wordt steeds belangrijker, zeker nu de druk op de zorg toeneemt en we van specialisten verwachten dat ze als T-shaped professional meer kunnen dan alleen hun eigen vakgebied beheersen.
Professionalisering heeft twee poten. Enerzijds gaat het om het op peil houden van je medische kennis, vaardigheden en expertisegebied. Anderzijds gaat het om discipline-overstijgende vaardigheden: leidinggeven, lesgeven, samenwerken, beoordelen. Beide zijn nodig. Maar in de praktijk krijgt die laatste categorie nog te zelden een vaste plek in het leertraject, of het nu om aios of zittend specialisten gaat. Dat moet veranderen.
Leiderschapsprogramma's bestonden niet toen ik in opleiding was. Je gluurde naar collega's en pakte op wat je kon. Dat brengt je een eind. Maar je leert niet altijd de goede dingen van je omgeving. Dan helpt het om een basiscursus didactische vaardigheden te volgen, of een training effectief onderhandelen. Niet als verplichting, maar als gereedschap.
Bij mijn eigen assistenten hang ik vaak een voorwaarde aan een cursus: je komt terug met een plan. Wat wilde je leren, en wat ga je er nu mee doen? Een assistent die een training samenwerken heeft gevolgd, neemt plaats in ons managementoverleg, samen met laboranten en administratief personeel. Zo test je of je een nieuwe vaardigheid ook echt beheerst.
Niet elke assistent wil zo’n pad. Sommigen willen gewoon de beste radioloog van Nederland worden, puur medisch en hands-on. Dat is prima. Maar wie wél een talent heeft voor leiderschap, onderwijs of bestuur, verdient de ruimte om dat tijdens de opleiding te ontwikkelen. Niet in eigen tijd, maar als volwaardig onderdeel van het leertraject. Van vrijblijvend naar vanzelfsprekend.
Als je klaar bent met je opleiding, verschuift de verwachting. Je bent niet langer degene die begeleid wordt, je bent degene die begeleidt. Die overgang van vakexpert naar coach gaat niet vanzelf en ligt niet iedereen. Gelukkig zijn die coachende vaardigheden grotendeels trainbaar, al helpt het als je er enige affiniteit mee hebt. Een goede feedbacktraining of een cursus begeleiden geven handvatten waar je echt iets aan hebt.
Dat brengt me op een punt dat ik niet onbenoemd wil laten: professionalisering stopt niet op de dag dat je je registratie als medisch specialist haalt. Breed inzetbaar blijven vraagt structureel onderhoud. Cursussen die je brede basis op peil houden, horen net zo goed thuis in het aanbod voor de zittende specialist als voor de aios.
Gelukkig hoeven we dat allemaal niet zelf uit te vinden. Goede cursussen worden nu nog te vaak lokaal ontwikkeld. Voor brede onderwerpen als kunstmatige intelligentie, ethiek of leiderschap is het zonde om in elk ziekenhuis opnieuw het wiel uit te vinden. Landelijke samenwerking maakt het scholingsaanbod sterker, actueler en toegankelijker. En het borgt de kwaliteit van wat we leren, voor iedereen. Want daar draait het uiteindelijk om: dat we blijven leren. Als aios, als specialist, als opleider. Professionalisering is geen afvinklijstje dat je bij je afstuderen kunt sluiten. Het is een houding. Eén die de zorg beter maakt, en het vak leuker houdt.
Winnifred van Lankeren
Bestuurslid portefeuille opleiding
