Terugblik bijeenkomst Platform Patiëntveiligheid
Op 12 juni vond de tweede bijeenkomst van het Platform Medisch Specialisten Patiëntveiligheid van dit jaar plaats. Het thema van de avond was Failure to diagnose; Hoe kunnen we de complexe puzzel van het diagnostisch proces verbeteren? De conclusie: het gaat om teamwork.
Intensivist en stuurgroeplid van het platform Iwan Meynaar benoemt tijdens de introductie van de bijeenkomst een aantal voorbeelden van diagnostische missers. De vraag is echter of dit ook echt 'missers' zijn, of dat het gaat om veranderende diagnoses naar aanleiding van nieuwe informatie. 'We worstelen elke dag met diagnoses die we stellen en die achteraf soms anders blijken. Net als je denkt dat je de slimste dokter bent, is er morgen een slimmere dokter', aldus Meynaar.
Meynaar introduceert psycholoog Laura Zwaan die ingaat op de complexiteit van het diagnostisch proces, waarbij onzekerheid, intuïtie en bias een rol spelen: 'Als arts moet je geregeld beslissingen nemen onder onzekerheid: je weet niet wat alle opties en kansen zijn. In het omgaan met die onzekerheid speelt intuïtie (patroonherkenning) een belangrijke rol.' Zwaan geeft aan dat je al in een seconde een diagnose kunt stellen, zoals bij een thoraxfoto die voorbijflitst waarop een pneumonie zichtbaar is. ‘Hoe vaker je iets hebt gezien, hoe beter je dat gaat herkennen. Dat geeft wel beschikbaarheidsbias: als je iets vaker voorbij ziet komen, dan zul je daar ook eerder aan denken in het diagnostisch proces. Kennis draagt daarentegen bij aan het voorkomen van beschikbaarheidsbias’, aldus Zwaan.
Na een levendige discussie over de presentatie van Zwaan, neemt intensivist Iwan Meynaar het stokje weer over. Hij heeft onderzocht welke factoren helpen bij het stellen van de juiste diagnose. Tijdens het onderzoek werd nagedacht over hoe een veilige continue leeromgeving kon worden gecreëerd, wat heeft geleid tot learning teams. Artsen en verpleegkundigen wisten elkaar daardoor beter te vinden en het was beter zichtbaar wat de rol is van verpleegkundigen in het diagnostisch proces.
Na de pauze start arts-microbioloog Akke van der Bij met haar presentatie over hoe gezamenlijk is gekomen tot het IGJ-verbeterdoel Optimaliseren diagnostisch processen. Van der Bij vertelt over het SKMS-project Risicoprofiel diagnostisch proces waar het verbeterdoel uit voortvloeit. Hierin zijn VIM-meldingen onderzocht en blijkt het diagnostisch proces een risico te zijn. Het is daarom belangrijk dat we met het verbeterdoel in de instellingen blijven leren hoe het diagnostisch proces verbeterd kan worden.
De laatste spreker van de avond is kinderarts Fabienne Ropers. Zij vertelt over de risico’s van overdiagnostiek. Volgens Ropers nemen we soms overhaaste beslissingen in het diagnostisch proces, waarbij de focus te veel ligt op alleen diagnostiek (testen): 'Tijd is je vriend bij het stellen van een diagnose en helpt om meer duidelijkheid te krijgen.' Daarnaast wordt er vaak inefficiënt gebruik gemaakt van middelen, met een grote milieubelasting en maatschappelijke kosten tot gevolg. De maatschappelijke kosten zouden wat Ropers betreft onderdeel moeten zijn van het gesprek met de patiënt, al is dat soms lastig uit te leggen.
Iwan Meynaar sloot de avond af met een korte samenvatting van de geleerde lessen: het gaat onder meer om teamwork en het gaat erom dat we van fouten leren. Na afloop bleek de bijeenkomst op een grote waardering te kunnen rekenen vanuit de zaal: de deelnemers gaven deze gemiddeld maar liefst een 8.6 als cijfer.